sondy kosmiczne
Rosetta
Rosetta
Inne oznaczenia i nazwy:

   • International Rosetta Mission
   • Rosetta Comet Rendezvous
   • 2004-006A
   • 28169

Data i godzina startu: 2 marca 2004 roku o 7:17 czasu uniwersalnego
Masa całkowita sondy: 3065 kg

Cel misji
Rosetta jest trzecią misją programu Horizon 2000 Europejskiej Agencji Kosmicznej. Jej celem jest kometa 67P/Czuriumow-Gerasimienko. Sonda wejdzie na orbitę wokół niewielkiego jądra komety oraz zrzuci na jej powierzchnię specjalistyczny lądownik. W trakcie kilkuletniej podróżny międzyplanetarnej zbliżyła się także do dwóch planetoid: 2867 Steins i 21 Lutetia.

Budowa sondy Rosetta
Korpus sondy zbudowano na bazie prostopadłościanu o wymiarach 2,8 na 2,1 na 2,0 metra. Sonda składa się z dwóch przedziałów: przedziału instrumentalnego (PSM), w którym umieszczono instrumenty naukowe oraz dwa mechanizmy rozkładania masztów naukowych, oraz przedziału BSM, w którym zamontowano wszystkie podsystemy sondy. Na przedniej ściance sondy zamontowano sterowaną antenę wysokiego zysku (HGA) o średnicy 2,2 metra; natomiast na tylnej - lądownik kometarny Philae. Na dwóch panelach bocznych zamocowano dwa wsporniki ogromnych baterii słonecznych.

System napędowy sondy składa się z silnika głównego (do wykonywania większych manewrów) oraz dwudziestu czterech silniczków korekcyjnych o ciągu 10 N (utrzymywanie orientacji przestrzennej). Materiały pędne zgromadzone są w dwóch 1106-litrowych zbiornikach zawierających 660 kilogramów paliwa (monometylohydrazyna) oraz 1060 kilogramów utleniacza (czterotlenek azotu). Ilość ta wystarcza do zmiany prędkości sondy o 2200 m/s. Do przetłaczania paliwa i utleniacza do silniczków zastosowano sprężony hel zgromadzony w czterech 35-litrowych zbiornikach ciśnieniowych.

Orientacja przestrzenna sondy utrzymywana jest w trybie trójosiowym za pomocą wspomnianych wcześniej silniczków korekcyjnych. System nawigacyjny oraz orientacji przestrzennej Rosetty bazuje na danych gromadzonych przez dwie kamery śledzące pozycje gwiazd, czujnik położenia Słońca, kamerę nawigacyjną (NAVCAM) oraz dzięki jednostce inercyjnej.

Sonda zasilana jest z dwóch paneli baterii słonecznych o łącznej powierzchni 64 m² i rozpiętości 32 metrów (ogniwa krzemowe oraz z arsenku galu). W odległości 5,2 j.a. (780 milionów kilometrów) będą generować moc 400 W, w odległości 3,4 j.a. (510 milionów kilometrów) 850 W, natomiast w wewnętrznych rejonach Układu Słonecznego - 8700 W. Energia elektryczna gromadzona jest także w czterech akumulatorach niklowo-kadmowych o pojemności 10 Ah każdy.

Komunikacja z Rosettą odbywa się w paśmie X oraz S poprzez dużą antenę HGA, 80-centymetrową antenę średniego zysku (MGA) oraz dwie anteny niskiego zysku (LGA). System komunikacyjny wyposażono w 28-watowy wzmacniacz TWTA dla pasma X oraz dwa 5-watowe wzmacniacze dla pasm S i X. Prędkość transmisji danych waha się w zakresie od 5 do 20 kb/s.

W celu ochrony termicznej, sonda została pokryta wielowarstwową izolacją termiczną pozwalającą utrzymać właściwą ciepłotę wnętrza. Nadmiarowe ciepło odprowadzane jest poprzez specjalne radiatory. Gdy Rosetta znajduje się w znacznej odległości od Słońca, grzejniki elektryczne uniemożliwiają wychłodzenie instrumentów naukowych.

Budowa lądownika Philae
Kadłub lądownika to heksagonalny cylinder o średnicy 1 metra i wysokości 80 centymetrów, wyposażony w trójnożne podwozie i składający się z podstawy, platformy instrumentalnej i powłoki zewnętrznej. Struktura lądownika wykonana jest z włókien węglowych oraz aluminium. Masa lądownika wynosi około 100 kg.

Po odłączeniu od Rosetty lądownik będzie zasilany dzięki bateriom słonecznym (ogniwa z arsenku galu) zainstalowanym na jego powłoce zewnętrznej oraz dzięki dwóm akumulatorom o pojemności 970 Wh oraz 110 Wh.

Lądownik będzie komunikował się z sondą Rosetta poprzez nadajnik działający w paśmie S o mocy 1 W.

W czasie podróży międzyplanetarnej lądownik zamocowany jest do sondy Rosetta. Po dotarciu do komety specjalny mechanizm odłączy lądownik z prędkością nie większą niż 1,5 m/s. W czasie opadania na powierzchnię lądownik będzie stabilizowany obrotowo.

Nogi lądownika, wyposażone są w odpowiednie kompensatory wstrząsów, zapobiegną jego odbiciu się od jądra w czasie lądowania (prędkość poniżej 1 m/s). W chwili zetknięcia z powierzchnią, użyte zostaną także specjalne silniczki odrzutowe, które docisną lądownik do powierzchni i utrudnią jego odbicie. Tuż po wylądowaniu, w powierzchnię jądra zostanie wstrzelony harpun, który zapobiegnie odłączeniu się Philae.

Instrumenty naukowe Rosetty
Sonda Rosetta została wyposażona w dziesięć instrumentów naukowych o łącznej wadze 150 kilogramów: ALICE, CONSERT, COSIMA, GIADA, MIDAS, MIRO, OSIRIS, ROSINA, RPC i VIRTIS. Eksperyment radiowy RSI przeprowadzony będzie przy użyciu systemu komunikacyjnego sondy.

   • ALICE (Ultraviolet Imaging Spectrometer) - zbada gazy w komie i warkoczu komety oraz zmierzy tempo produkcji wody oraz tlenku/dwutlenku węgla. Dostarczy także informacji o składzie powierzchni jądra.

   • CONSERT (Comet Nucleus Sounding Experiment by Radiowave Transmission) - określi wnętrze komety poprzez zbadanie fal radiowych odbitych lub rozproszonych przez jądro.

   • COSIMA (Cometary Secondary Ion Mass Analyser) - instrument będzie analizował pył emitowany przez kometę, łącznie z określeniem ich składu.

   • GIADA (Grain Impact Analyser and Dust Accumulator) - określi liczbę, masę oraz rozkład prędkości cząstek pyłu pochodzącego bezpośrednio z jądra komety ora z innych kierunków (np: zawróconych przez ciśnienie promieniowania słonecznego).

   • MIDAS (Micro-Imaging Dust Analysis System) - przyrząd będzie badał pyłowe środowisko wokół komety oraz asteroid. Dostarczy informacji o rozmiarach cząstek, objętości i kształcie.

   • MIRO (Microwave Instrument for the Rosetta Orbiter) - określi ilość głównych gazów, zbada szybkość odgazowywania jądra oraz jego temperaturę wewnętrzną (podpowierzchniową). Zmierzy także temperatury wewnętrzne planetoid oraz będzie poszukiwał ich otoczek gazowych.

   • OSIRIS (Optical, Spectroscopic, and Infrared Remote Imaging System) - zestaw dwóch kamer: wąskokątnej i szerokokątnej. Ich zadaniem jest sfotografowanie powierzchni jądra kometarnego i asteroid z wysoką rozdzielczością.

   • ROSINA (Rosetta Orbiter Spectrometer for Ion and Neutral Analysis) - dwa czujniki określą skład atmosfery kometarnej, zmierzą prędkości jonów oraz określą reakcje w których biorą udział. Poszukiwać będą także możliwych dowodów odgazowań asteroid.

   • RPC (Rosetta Plasma Consortium) - pięć czujników które zmierzą fizyczne właściwości jądra, zbadają strukturę wewnętrzną komy, będą monitorować aktywność kometarną oraz śledzić oddziaływanie komety z wiatrem słonecznym.

   • RSI (Radio Science Investigation) - zmiany sygnału radiowego sondy pozwolą określić masę, gęstość i grawitację jądra, sprecyzować orbitę komety oraz zbadać wewnętrzną część komy. Sygnały radiowe zostaną także użyte w czasie koniunkcji sondy ze Słońcem do badania korony słonecznej.

   • VIRTIS (Visible and Infrared Thermal Imaging Spectrometer) - sfotografuje, zbada jej właściwości oraz określi temperaturę powierzchni jądra. Zidentyfikuje gazy kometarne, scharakteryzuje warunki fizyczne w komie oraz pomoże w wyborze najlepszego miejsca do lądowania Philae.

Instrumenty naukowe Philae
Lądownik Philae został wyposażony w dziewięć instrumentów naukowych o łącznej wadze 21 kilogramów: APXS, CIVA/ROLIS, CONSERT, COSAC, MODULUS/PTOLEMY, MUPUS, ROMAP, SD2 i SESAME.

Przebieg misji
   • 12 września 2002 - sonda Rosetta została dostarczona do Kourou.
   • styczeń 2003 - ze względu na awarię rakiety nośnej Ariane 5, Arianespace i ESA ogłaszają przesunięcie startu Rosetty.
   • maj 2003 - ogłoszono, że kolejne okno startowe Rosetty potrwa od 26 lutego do 24 marca 2004 roku.
   • 5 lutego 2004 - lądownik Rosetty otrzymuje nazwę Philae.
   • 10 lutego 2004 - lądownik Philae został przymocowany do sondy Rosetta.
   • 16 lutego 2004 - Rosetta została zainstalowana na rakiecie nośnej.
   • 24 lutego 2004 - rakieta nośna wraz z sondą została przetransportowana na platformę startową.
   • 26 lutego 2004 - pierwsza próba startu została odwołana w T-20 min. z powodu zbyt silnego wiatru.
   • 27 lutego 2004 - druga próba startu została odwołana z powodu uszkodzenia izolacji termicznej pierwszego stopnia rakiety nośnej.
   • 2 marca 2004 - o 7:17 czasu uniwersalnego z kosmodromu Kourou wystartowała rakieta nośna Ariane 5G+ z sondą Rosetta na pokładzie.
   • 25 maja 2004 - sonda w peryhelium orbity (132 miliony kilometrów od Słońca), pierwszy manewr DSM (3,5-godzinna praca silniczków korekcyjnych zmieniła prędkość sondy o 153 m/s).
   • 4 marca 2005 - pierwszy przelot obok Ziemi (odległość 1954 kilometry od powierzchni) i asysta grawitacyjna.
   • 29 czerwca - 14 lipca 2005 - z odległości około 80 milionów kilometrów sonda Rosetta obserwowała kometę 9P/Tempel 1 (wraz z sondą Deep Impact).
   • 11 marca 2006 - przeprowadzono obserwacje planetoidy 2867 Steins znajdującej się w odległości 159 milionów kilometrów.
   • 29 września 2006 - przeprowadzono manewr korekty trajektorii (tzw. manewr w głębokiej przestrzeni kosmicznej - DSM).
   • 13 listopada 2006 - przeprowadzono manewr korekty trajektorii.
   • 2-3 stycznia 2007 - przeprowadzono obserwacje planetoidy 21 Lutetia znajdującej się w odległości 245 milionów kilometrów.
   • 9 lutego 2007 - przeprowadzono manewr nakierowujący przed bliskim przelotem obok Marsa.
   • 25 lutego 2007 - o 1:54:12 czasu uniwersalnego nastąpił bliski (250 km) przelot obok Marsa i asysta grawitacyjna (zmniejszenie prędkości o 7887 km/h względem Słońca).
   • 28 lutego - 8 maja 2007 - obserwacje Jowisza (wraz z sondą New Horizons).
   • 18 października 2007 - o 17:06 czasu uniwersalnego Rosetta wykonała 42 sekundowy manewr korekty trajektorii przed kolejnym przelotem obok Ziemi.
   • 7 listopada 2007 - astronomowie odkrywają planetoidę 2007 VN84, która okazała się zbliżającą się do Ziemi... sondą Rosetta.
   • 13 listopada 2007 - o 20:57 czasu uniwersalnego nastąpił drugi bliski (5295 km - nad Pacyfikiem) przelot obok Ziemi i asysta grawitacyjna.
   • 27 marca 2008 - Rosetta została wprowadzona w stan hibernacji.
   • 7 lipca 2008 - sonda została wybudzona ze stanu hibernacji.
   • 14 sierpnia 2008 - o 11:42 czasu UTC sonda wykonała 2-minutowy manewr korekty trajektorii, który zmienił jej prędkość o 12,8 cm/s.
   • 5 września 2008 - o 18:58 czasu UTC nastąpił przelot sondy w odległości 800 kilometrów od planetoidy 2867-Steins.
   • 22 października 2009 - o 15:26:10 czasu uniwersalnego rozpoczął się 86-sekundowy manewr korekty trajektorii, który zmienił prędkość sondy o 8,8 cm/s.
   • 13 listopada 2009 - o 7:45:40 czasu uniwersalnego sonda po raz trzeci przeleciała obok Ziemi (w odległości 2481 kilometrów), realizując czwarty i ostatni manewr wsparcia grawitacyjnego.
   • 31 maja 2010 - kamera nawigacyjna NavCam A wykonała pierwsze zdjęcie planetoidy 21 Lutetia.
   • 18 czerwca 2010 - o godzinie 6:28 czasu uniwersalnego przeprowadzono manewr korekty trajektorii, który zmienił prędkość sondy o 27,5 cm/s.
   • 10 lipca 2010 - o 16:10:07 czasu uniwersalnego sonda przeleciała w odległości 3162 kilometrów od planetoidy 21 Lutetia.
   • 17 stycznia 2011 - o godzinie 19:03 czasu uniwersalnego rozpoczęto prawie 7-godzinny manewr korekty trajektorii, który zmienił prędkość sondy o 301 m/s.
   • 18 stycznia 2011 - o godzinie 18:59:31 czasu uniwersalnego rozpoczęto 371-minutowy (koniec 19 stycznia o 01:13:00 UTC) manwer korekty trajektorii, który zmienił prędkość sondy o 274 m/s.
   • 21 stycznia 2011 - o godzinie 18:49:07 czasu uniwersalnego rozpoczęto 171-minutowy (koniec o 21:40:00 UTC) manwer korekty trajektorii, który zmienił prędkość sondy o 120 m/s.
   • 23 stycznia 2011 - o godzinie 18:42:05 czasu uniwersalnego rozpoczęto 118-minutowy (koniec o 20:39:05 UTC) manwer korekty trajektorii, który zmienił prędkość sondy o 78,2 m/s.
   • 8 czerwca 2011 - o godzinie 12:58 czasu uniwersalnego wysłano komendę przełączenia sondy się w stan hibernacji. Wejście Rosetty w stan hibernacji zostało potwierdzone na Ziemi o 14:13 UTC (utrata sygnału radiowego).
   • 20 stycznia 2014 - o godzinie 10:00 czasu uniwersalnego sonda Rosetta została automatycznie wybudzona ze stanu hibernacji. O godzinie 18:18 UTC stacje Deep Space Networ w Goldstone i Canberrze odebrały sygnał świadczący o pomyślnym zakończeniu procesu wybudzania. Więcej....
   • 20 i 21 marca 2014 - kamery OSIRIS (szerokokątna i wąskokątna) wykonały - pierwsze po wybudzeniu z hibernacji - zdjęcia komety 67P/Czuriumow-Gerasimienko. Więcej....
   • 28 marca 2014 - z hibernacji został wybudzony lądownik Philae. Więcej....
   • 30 kwietnia 2014 - zdjęcia wykonane przez kamerę OSIRIS wskazują na wzrastającą aktywność kometarną 67P/Czuriumow-Gerasimienko. Więcej....
   • 21 maja 2014 - o godzinie 15:23 czasu uniwersalnego rozpoczął się 7 godzinny i 16 minutowy manewr korekty orbity Rosetty, który zmienił jej prędkość o 291 m/s (względem komety). Więcej....
   • 4 czerwca 2014 - o godzinie 14:221:58 czasu uniwersalnego rozpoczął się 6 godzinny i 39 minutowy manewr korekty orbity Rosetty, który zmienił jej prędkość o 269,5 m/s (względem komety). Więcej....
   • 10 czerwca 2014 - włączono trzy amerykańskie instrumenty naukowe: MIRO, ALICE i IES. Więcej....
   • 18 czerwca 2014 - o godzinie 13:17 czasu uniwersalnego rozpoczął się 2 godzinny i 16 minutowy manewr korekty orbity Rosetty, który zmienił jej prędkość o 88,7 m/s (względem komety). Więcej....
   • 2 lipca 2014 - o godzinie 12:05 czasu uniwersalnego rozpoczął się 99-minutowy manewr korekty orbity FAT-1 Rosetty, który zmienił jej prędkość o 58,7 m/s (względem komety). Więcej....
   • 3 lipca 2014 - opublikowano serę zdjęć powierzchni jądra wykonanych przez kamerę OSIRIS z odległości około 86 000 kilometrów. Więcej....
   • 9 lipca 2014 - o godzinie 11:29:58 czasu uniwersalnego rozpoczął się 46-minutowy i 2-sekundowy manewr korekty orbity FAT-2 Rosetty, który zmienił jej prędkość o 25,7 m/s (względem komety). Więcej....
   • 11 lipca 2014 - opublikowano kolejne zdjęcia powierzchni jądra komety, które 4 lipca kamera OSIRIS wykonała z odległości około 37 000 km. Więcej....
   • 16 lipca 2014 - o godzinie 11:36 czasu uniwersalnego rozpoczął się 26-minutowy manewr korekty orbity FAT-3 Rosetty, który zmienił jej prędkość o 11 m/s (względem komety). Więcej....
   • 17 lipca 2014 - opublikowano zdjęcia powierzchni jądra komety, które 14 lipca kamera OSIRIS wykonała z odległości około 12 000 km. Więcej....
   • 23 lipca 2014 - o godzinie 10:38 czasu uniwersalnego rozpoczął się nieco ponad 16-minutowy manewr korekty orbity FAT-4 Rosetty, który zmienił jej prędkość o 4,82 m/s (względem komety). Więcej....
   • 24 lipca 2014 - opublikowano zdjęcia powierzchni jądra komety, które 20 lipca kamera OSIRIS wykonała z odległości około 5500 km. Więcej....
   • 3 sierpnia 2014 - o godzinie 9:00 czasu uniwersalnego rozpoczął się nieco ponad 13-minutowy manewr korekty orbity CAT Rosetty, który zmienił jej prędkość o 3,2 m/s (względem komety). Więcej....
   • 6 sierpnia 2014 - o godzinie 9:00:01 czasu uniwersalnego rozpoczął się 6 minutowy i 26 sekundowy manewr wejścia Rosetty na specyficzną orbitę w pobliżu jądra komety 67P/Czuriumow-Gerasimienko. Więcej....
   • 25 sierpnia 2014 - specjalna grupa inżynierów i naukowców (LSSG) złożona z członków zespołów operacyjnych orbitera Rosetta i lądownika Philae dokonała wyboru pięciu potencjalnie najlepszych lądowisk na powierzchni jądra (A, B, C, I i J). Więcej....
   • 15 września 2014 - specjalna grupa inżynierów i naukowców (LSSG) złożona z członków zespołów operacyjnych orbitera Rosetta i lądownika Philae dokonała wyboru Miejsca J jako najlepszego lądowiska dla Philae. Więcej....
   • 31 października 2014 - o godzinie 2:09:55 czasu uniwersalnego rozpoczął się 90-sekundowy manewr zmiany prędkości Rosetty, który umieścił ją na nieco eliptycznej orbicie o wysokości 30 kilometrów. Z orbity tej przeprowadzony zostanie manewr zrzutu Philae na jądro komety. Więcej....
   • 4 listopada 2014 - planowane miejsce lądowania Philae na powierzchni jądra 67P/Czuriumow-Gerasimienko (znane było dotychczas jako "Miejsce J") otrzymało nazwę Agilkia. Więcej....
   • 12 listopada 2014 - o godzinie 17:32 czasu uniwersalnego próbnik Philae wylądował na powierzchni jądra komety 67P/Czuriumow-Gerasimienko. Więcej....
   • 15 listopada 2014 - o godzinie 0:36 czasu uniwersalnego próbnik Philae przełączył się w stan hibernacji. Więcej....
   • 14 lutego 2015 - o godzinie 12:41 czasu uniwersalnego Rosetta przeleciała w odległości 6 kilometrów od powierzchni jądra. Największe zbliżenie nastąpiło nad rejonem Imhotep. Więcej....
   • 13 czerwca 2015 - o godzinie 20:28 czasu uniwersalnego do Europejskiego Centrum Operacji Kosmicznych (ESOC) w Darmstadt dotarł sygnał radiowy wysłany przez wybudzony ze stanu hibernacji próbnik Philae. Więcej....

Kolejne etapy misji
   ◊ grudzień 2015 - koniec misji Rosetty.


Mapa serwisu
Zasady korzystania z serwisu
• Misje sond kosmicznych 2007-2015
• Data ostatniej aktualizacji: 1 kwietnia 2015