Kontakt | Mapa witryny | Szukaj
Strona główna Sondy planetarne Sondy księżycowe Satelity ziemskie
Sondy planetarne
Układ Słoneczny
Mars Express Sonda Mars Express
Inne oznaczenia i nazwy:

   • Mars Express Orbiter
   • 2003-022A
   • 27816

Data i godzina startu: 2 czerwca 2003 roku o 17:45:46 czasu uniwersalnego
Masa całkowita sondy: 1123 kg

Cel misji
Mars Express jest misją ESA, która składała się z orbitera marsjańskiego oraz lądownika Beagle 2. Zadaniem orbitera jest sfotografowanie całego globu z wysoką rozdzielczością (10 m), stworzenie map mineralogicznych powierzchni (rozdzielczość 100 m), badanie atmosfery i jej oddziaływania z wiatrem słonecznym oraz sondowanie struktur podpowierzchniowych. Głównym zadaniem lądownika Beagle 2 miało być poszukiwanie śladów życia na Czerwonej Planecie.

Budowa sondy Mars Express
Korpus sondy zbudowano na bazie prostopadłościanu o wymiarach 1,5 na 1,8 na 1,4 metra. We wnętrzu podzielonym na sześć części znajdują się dwa 270 litrowe zbiorniki paliwa, zbiornik ciśnieniowy helu, akumulatory oraz cała elektronika sondy. Na środku górnej ścianki sondy zamontowano kapsułę z lądownikiem Beagle 2. Na dwóch przeciwnych ściankach bocznych zamontowano dwa panele baterii słonecznych. Dodatkowo na jednej ze ścianek bocznych umieszczono także dwie 20-metrowe dipolowe anteny radarowe oraz trzecią 7-metrową, korekcyjną antenę monopolową. Na przedniej ściance zamontowano 1,6-metrowy dysk anteny wysokiego zysku (HGA), natomiast na dolnej umieszczono adapter rakiety nośnej.

W skład systemu napędowego sondy wchodzi silnik główny o ciągu 400 niutonów (do wykonywania większych manewrów) oraz osiem silniczków korekcyjnych o ciągu 10 N (utrzymywanie orientacji przestrzennej, wykonywanie korekt trajektorii). Materiały pędne zgromadzone są w dwóch 270-litrowych zbiornikach zawierających łącznie około 430 kilogramów paliwa, z czego około 370 kilogramów zostało zużyte w czasie manewru wchodzenia sondy na orbitę Marsa. Do przetłaczania paliwa do silniczków zastosowano sprężony hel zgromadzony w jednym 35-litrowym zbiorniku ciśnieniowym.

Orientacja przestrzenna sondy utrzymywana jest w trybie trójosiowym za pomocą czterech kół zamachowych (ang.: reaction wheel) oraz wspomnianych wcześniej silniczków korekcyjnych. System nawigacji oraz orientacji przestrzennej Mars Express bazuje na danych gromadzonych przez dwie kamery śledzące pozycje gwiazd (z ang.: star tracker), dwa czujniki położenia Słońca oraz dwie jednostki inercyjne, złożone z żyroskopów oraz akcelerometrów.

Sonda zasilana jest prądem generowanym w dwóch panelach baterii słonecznych o łącznej powierzchni 11,42 m², które w aphelium orbity Marsa (około 250 milionów km) miały produkować około 650 W mocy. Jednak z powodu wadliwego połączenia elektrycznego, faktyczna moc wynosi około 460 W. Energia elektryczna gromadzona jest także w trzech akumulatorach litowo-jonowych o łącznej pojemności około 68 Ah.

Komunikacja z Mars Express odbywa się w paśmie X (częstotliwość około 7,1 GHz) oraz w paśmie S (2,1 GHz) poprzez dużą antenę HGA oraz dwie 40-centymetrowe anteny niskiego zysku (LGA).

W celu ochrony termicznej, sonda została pokryta wielowarstwową izolacją termiczną (specjalna pozłacana folia ze stopu glinowego-cynowego) pozwalająca utrzymać właściwą ciepłotę wnętrza (10-20 °C). W przypadku spadku temperatury wnętrza sondy poniżej akceptowalnego poziomu, aktywują się grzejniki elektryczne.

Instrumenty naukowe Mars Express
Sonda Mars Express została wyposażona w siedem instrumentów naukowych o łącznej wadze 113 kilogramów: HRSC, OMEGA, PFS, SPICAM, ASPERA, MARSIS i MaRS. Eksperyment radiowy MaRS przeprowadzany jest przy użyciu systemu komunikacyjnego sondy.

Przebieg misji
   • 29 sierpnia 2001 - Mars Express został przetransportowany do pomieszczeń Intespace w Tuluzie, gdzie został poddany pierwszym testom strukturalnym.
   • 2 czerwca 2003 - o 17:45 czasu uniwersalnego z kosmodromu Bajkonur wystartowała rakieta nośna Sojuz-FG z sondą Mars Express na pokładzie.
   • 4 czerwca 2003 - wykonano pierwszy manewr korekty trajektorii sondy.
   • 3 lipca 2003 - kamera HRSC wykonała z odległości 8 milionów kilometrów wspólne zdjęcie Ziemi i Księżyca.
   • 19 grudnia 2003 - kapsuła z lądownikiem Beagle 2 została odłączona od sondy Mars Express.
   • 20 grudnia 2003 - nastąpiła korekta trajektorii sondy.
   • 25 grudnia 2003 - po 37 minutach pracy silnika głównego sonda weszła na orbitę wstępną o wysokości 250 na 150 000 kilometrów.
   • 30 grudnia 2003 - sonda wykonała pierwszy manewr korekcji orbity. Osiągnięto orbitę o wysokości 300 na 10 000 kilometrów i nachyleniu płaszczyzny orbity 86°.
   • 24 stycznia 2004 - sonda osiągnęła właściwą orbitę roboczą (258 na 11 560 kilometrów, nachyleniu płaszczyzny orbity 87° okres orbitalny 7,5 godziny).
   • 2 października 2007 - sonda przeleciała w odległości około 140 kilometrów od Fobosa.
   • 22 lipca 2008 - sonda przeleciała w odległości 4500 kilometrów od Fobosa.
   • 23 lipca 2008 - sonda przeleciała w odległości 97 kilometrów od Fobosa.
   • 26 lipca 2008 - sonda przeleciała w odległości 295 kilometrów od Fobosa.
   • 28 lipca 2008 - sonda przeleciała w odległości 351 kilometrów od Fobosa.
   • 3 sierpnia 2008 - sonda przeleciała w odległości 656 kilometrów od Fobosa.
   • 8 sierpnia 2008 - sonda przeleciała w odległości 1024 kilometrów od Fobosa.
   • 30 sierpnia 2008 - sonda przeleciała w odległości 2366 kilometrów od Fobosa.
   • 15 września 2008 - sonda przeleciała w odległości 3718 kilometrów od Fobosa.
   • 2 października 2009 - Science Programme Committee zaakceptował przedłużenie misji sondy do 31 grudnia 2012 roku.
   • 5 października 2009 - wykonano manewr korekty orbity sondy Mars Express, który zmienił jej prędkość o 4 cm/s.
   • 16 lutego 2010 - sonda przeleciała w odległości 991 kilometrów od Fobosa.
   • 22 lutego 2010 - sonda przeleciała w odległości 574 kilometrów od Fobosa.
   • 25 lutego 2010 - sonda przeleciała w odległości 398 kilometrów od Fobosa.
   • 28 lutego 2010 - sonda przeleciała w odległości 226 kilometrów od Fobosa.
   • 3 marca 2010 - o 20:55:40 czasu uniwersalnego sonda przeleciała w odległości 67 kilometrów od Fobosa.
   • 7 marca 2010 - sonda przeleciała w odległości 107 kilometrów od Fobosa.
   • 10 marca 2010 - sonda przeleciała w odległości 286 kilometrów od Fobosa.
   • 13 marca 2010 - sonda przeleciała w odległości 476 kilometrów od Fobosa.
   • 16 marca 2010 - sonda przeleciała w odległości 662 kilometrów od Fobosa.
   • 19 marca 2010 - sonda przeleciała w odległości 848 kilometrów od Fobosa.
   • 23 marca 2010 - sonda przeleciała w odległości 1341 kilometrów od Fobosa.
   • 26 marca 2010 - o 12:17 czasu uniwersalnego sonda przeleciała w odległości 1304 kilometrów od Fobosa.
   • 9 stycznia 2011 - sonda Mars Express przeleciała w odległości 100 kilometrów od Fobosa.
   • 1 czerwca 2011 - o godzinie 1:35 czasu uniwersalnego sonda Mars Express przeleciała w odległości 11 389 kilometrów od Fobosa (obserwacja koniunkcji Fobosa i Jowisza).
   • 2 czerwca 2013 - misja sondy Mars Express trwa już dziesięć lat. Więcej...
   • 20 października 2014 - jak poinformowała ESA, orbiter Mars Express przetrwał bliski przelot komety C/2013 A1 bez żadnych uszkodzeń i zrealizował zaplanowane obserwacje naukowe. Więcej...
   • 16 stycznia 2015 - na zwołanej konferencji prasowej ogłoszono, że na zdjęciach wykonanych przez kamerę HiRISE sondy Mars Reconnaissance Orbiter zidentyfikowano lądownik Beagle-2. Więcej...

Data ostatniej aktualizacji: 18 marca 2015