Kontakt | Mapa witryny | Szukaj
Mgławica Klepsydra
Strona główna Sondy planetarne Sondy księżycowe Satelity ziemskie
Wszechświat z Ziemi
Gwiazda Zeta Ophiuchi
1 marca 2013
Gwiazdy - Zeta Ophiuchi


Zeta Ophiuchus jest gwiazdą znajdującą się w gwiazdozbiorze Wężownika o obserwowalnej wielkości gwiazdowej 2,57m - czyni to ją trzecią gwiazdą tej konstelacji pod względem jasności. Dzięki pomiarom paralaksy wiadomo, że znajduje się w odległości blisko 370 lat świetlnych od Słońca. ζ Ophiuchus jest ogromną gwiazdą o masie przekraczającej 19 mas Słońca oraz średnicy 8 razy większej niż nasza gwiazda. Gwiazda ta jest typu widmowego O9,5 V (klasa jasności V oznacza że energia w jądrze gwiazdy generowana jest w wyniku termojądrowej fuzji wodoru w hel, natomiast typ widmowy O9,5 oznacza, że jej zewnętrzna warstwa ma temperaturę efektywną 34 000 K w wyniku czego emituje niebieskie światło.

ζ Ophiuchi jest bardzo młodą gwiazdą - jej wiek oszacowano na 3 miliony lat - ale pomimo to znajduje się w połowie swojej gwiezdnej ewolucji. Za kilka milionów lat ζ Ophiuchi przejdzie w fazę nadolbrzyma, a jej średnica zwiększy się do kilkuset milionów kilometrów. Ostatecznie gwiazda eksploduje jako supernowa i zamieni się w gwiazdę neutronową lub pulsar. Światło tej gwiazdy w drodze na Ziemię jest silnie absorbowane przez międzygwiezdny pył (zwłaszcza niebieska część jej widma). W rzeczywistości gdyby nie pył międzygwiezdny ζ Oph zaliczana byłaby do najjaśniejszych gwiazd ziemskiego nieba.

ζ Oph przemieszcza się przez przestrzeń międzygwiezdną z prędkością około 24 km/s (86 tysięcy km/h) - biorąc pod uwagę kierunek jej ruchu oraz prędkość - kiedyś była członkiem Asocjacji Strzelca-Centaura (czasami nazywanej Sco-Cen lub Sco OB2). Gwiazdy poruszające się z tak dużą prędkością nazywane są uciekającymi i najczęściej powstają w wyniku dynamicznych oddziaływań grawitacyjnych pomiędzy 3-4 gwiazdami. Jednak ζ Oph była kiedyś prawdopodobnie towarzyszem innej gwiazdy w układzie podwójnym. Gdy gwiezdny towarzysz wybuchł w postaci supernowej typu II (pulsar PSR B1929+10 może być pozostałością po tej eksplozji), gwiazda została z dużą prędkością wystrzelona z układu w przestrzeń międzygwiezdną.

Ogromna jasność ζ Ophiuchi (80 000 większa niż jasność Słońca) oraz jej bardzo silny wiatr gwiazdowy (gwiazda traci rocznie materię równą 1,1 × 10-7 masy Słońca) sprawiają, że poruszająca się ze znaczną prędkością gwiazda (szybciej niż dźwięk w materii międzygwiazdowej) kompresuje i rozgrzewa pył międzygwiezdny znajdujący się przed czołem. W wyniku tego tworzy się łukowata fala uderzeniowa (widoczna na zdjęciach wykonanych w podczerwieni), która znajduje się około pół roku świetlnego przed gwiazdą.

Powyższe zdjęcie powstało w wyniku połączenia pięciu odrębnych zdjęć (wykonanych w pasmach widmowych 3,6 µm; 4,5 µm; 5,8 µm; 8,0 µm i 24,0 µm), wykonanych przez instrument IRAC znajdujący się na pokładzie Spitzer Space iTelescope.

Zdjęcie: NASA/JPL-Caltech, Wikipedia.en

Data ostatniej aktualizacji: 17 marca 2013