sondy kosmiczne
Deep Impact
Deep Impact
Inne oznaczenia i nazwy:
   • 2005-001A
   • EpOCh
   • EPOXI
   • 28517
   • DIXI

Data i godzina startu: 12 stycznia 2005 roku o 18:47:08,574 czasu uniwersalnego
Masa całkowita sondy: 1010 kg

Cel misji
Głównym celem misji sondy Deep Impact był bliski przelot obok komety 9P/Tempel 1, umieszczenie impaktora na kursie zderzeniowym oraz obserwacja skutków jego kolizji z jądrem komety. Po zakończeniu tej fazy misji, rozpoczęła się faza rozszerzona w czasie której sonda obserwowała tranzyty planet krążących wokół innych gwiazd (EpOCh) a następnie wykonała bliski przelot obok komety 103P/Hartley 2 (DIXI).

Budowa sondy
Głównym elementem sondy jest kadłub, wewnątrz którego znajduje się elektronika sondy oraz zbiornik paliwa. W jego dolnej części umieszczony był również 372-kilogramowy impaktor. Na górnej ściance kadłuba umieszczono stelaż anteny wysokiego zysku HGA o średnicy 1 metra. Do jednej z bocznych ścianek zainstalowano panel baterii słonecznej o powierzchni 7,2 m², natomiast po przeciwnej stronie - paletę z zestawem instrumentów naukowych.

Orientacja przestrzenna sondy - bazująca na danych otrzymanych z czterech półsferycznych żyroskopów oraz dwóch kamer śledzących pozycję gwiazd - utrzymywana jest w trybie trójosiowym za pomocą kół stabilizacyjnych (z ang. reaction wheel) oraz hydrazynowym silniczkom korekcyjnym.

Do manewrów korekt trajektorii, wykorzystuje się silniczki kontroli orientacji przestrzennej. 86-kilogramowy zapas hydrazyny w zbiorniku wystarcza do zmiany prędkości sondy o 190 m/s.

Sonda zasilana jest z pojedynczego panela baterii słonecznej, który w momencie spotkania z kometą Tempel 1 generował moc około 620 watów. Nadmiar energii elektrycznej gromadzony jest w małym akumulatorze niklowo-wodorowym o pojemności 16 Ah.

W celu uniknięcia wychłodzenia podsystemów sondy, została pokryta specjalnym płaszczem termicznym zmniejszającym straty ciepła. Dodatkowo zamontowano specjalne grzejniki elektryczne. W mniejszej odległości od Słońca, nadmiar ciepła z elektroniki wypromieniowany jest w przestrzeń kosmiczną poprzez radiatory.

Komunikację z sondą prowadzi się w paśmie X (częstotliwość 8 GHz) głównie przez antenę HGA oraz w sytuacji awaryjnej przez antenę LGA (antena o małym zysku). Komunikacja z impaktorem prowadzona była w paśmie S.

Sercem sondy jest system dowodzenia oraz gromadzenia i przetwarzania danych (zarówno inżynieryjnych jak i naukowych) którego centralnymi elementami są zdublowane procesory RAD750 wyposażone w pamięć o pojemności 309 MB.

Impaktor
372 kilogramowy impaktor został zaprojektowany do zderzenia z kometą Tempel 1 z prędkością około 10 km/s. Wykonany został głównie z miedzi (49% masy), a także z aluminium (24% masy) - metale te wybrano aby ograniczyć "zanieczyszczenie" widma komety.

Impaktor wyposażono w mały układ napędowy (8 kg hydrazyny) mogący zmienić prędkość impaktora o 25 m/s. Wyposażono go również w precyzyjną kamerę śledzącą pozycję gwiazd oraz kamerę ITS przekazującą zdjęcia do autonomicznego układu kontroli i naprowadzania.

Impaktor został mechanicznie i elektrycznie odłączony od sondy na 24 godziny przed zderzeniem. Po odłączeniu jego podsystemy zasilane były przez wewnętrzny akumulator o pojemności 250 Ah.

Instrumenty naukowe
Sonda została wyposażona w dwa instrumenty naukowe: HRI i MRI, natomiast impaktor w jeden: ITS.

   • HRI (High Resolution Instrument) - teleskop Cassegraina o średnicy zwierciadła 30 cm, ogniskowej 10,5 metra. Skupia on światło na płytce światłodzielnej, która odbija światło widzialne (0,3 do 1,0 µm) do kamery CCD, natomiast promieniowanie podczerwone (1 do 5 µm) do spektrometru podczerwieni. Kamera CCD ma pole widzenia 0,118° i została wyposażona w matrycę 1008 na 1008 pikseli oraz zestaw pięciu filtrów wąskopasmowych: 450, 550, 650, 750 i 850 nm i dwóch szerokopasmowych: 340-400 nm i 900-960 nm. Rozdzielczość kamery CCD pozwala sfotografować jądro komety z rozdzielczością 1,4 metra na piksel z odległości 700 kilometrów. Spektrometr podczerwieni ma pole widzenia 0,290° i został wyposażony w dwa pryzmaty (z fluorku wapnia i ZnS) oraz detektor o matrycy 1024 na 1024 piksele, wykonanych z HgCdTe. Widmowy zakres pracy spektrometru wynosi od 1,05 µm do 4,80 µm.

   • MRI (Medium Resolution Instrument) - teleskop Cassegraina o średnicy zwierciadła 12 cm, ogniskowej 2,1 metra, wyposażony w kamerę CCD o matrycy 1024 na 1024 piksele. Zestaw filtrów używanych w MRI jest identyczny z tymi z instrumentu HRI, jednak dodatkowo zawiera filtry izolujące pasma CN i C2. Pole widzenia kamery CCD 0,587° co pozwala na osiągnięcie rozdzielczości 7 metrów na piksel z odległości 700 kilometrów.

   • ITS (Impactor Targeting Sensor) - jest to teleskop o średnicy apertury 12 centymetrów i ogniskowej zwierciadła 2,1 metra. Instrument wyposażono w kamerę CCD o polu widzenia 0,587°, jednak w odróżnieniu od MRI nie posiada on zestawu filtrów. Oś optyczna instrumentu jest zbieżna z osią obrotu (oś X) oraz wektorem prędkości impaktora.

Przebieg misji
   • 7 lipca 1999 - NASA zaakceptowała realizację misji sondy Deep Impact.
   • 1 kwietnia 2003 - kwestie techniczne i organizacyjne spowodowały przesunięcie planowanego terminu startu sondy - nowe okno startowe rozpocznie się 30 grudnia 2004 roku.
   • 12 stycznia 2005 - o 18:47:08,574 z Przylądka Canaveral wystartowała rakieta nośna Delta II (7925) z sondą Deep Impact na pokładzie.
   • 13 stycznia 2005 roku - Za pomocą teleskopu w obserwatorium na Mt. Palomar sfotografowano oddalającą się sondę.
   • 16 stycznia 2005 - Instrument MRI wykonał pierwsze zdjęcie testowe Księżyca.
   • 11 lutego 2005 - sonda wykonała pierwszy manewr korekty trajektorii.
   • 25 kwietnia 2005 - instrument MRI wykonał pierwsze zdjęcie komety Tempel 1.
   • 4 maja 2005 - sonda wykonała drugi manewr korekty trajektorii - 95 sekundowa praca silniczków zmieniła prędkość sondy o 18,2 km/h.
   • 23 czerwca 2005 - sonda wykonała trzeci manewr korekty trajektorii - praca silniczków zmieniła prędkość sondy o 20,9 km/h.
   • 3 lipca 2005 - o 0:07 czasu uniwersalnego sonda wykonała czwarty i ostatni manewr korekty trajektorii przed oddzieleniem impaktora - 30-sekundowe odpalenie silniczków zmieniło prędkość sondy o 1 km/h. O 6:07 czasu uniwersalnego od sondy oddzielono impaktor. O 6:19 czasu uniwersalnego sonda wykonała wymijający manewr korekty trajektorii - zmiana prędkości wynosiła 120 m/s.
   • 4 lipca 2005 - o 5:52 czasu uniwersalnego impaktor zderzył się z jądrem komety Tempel 1.
   • 21 lipca 2005 - wykonano kolejny manewr korekty trajektorii, który umożliwi w przyszłości skierowanie sondy do innej komety.
   • 1 listopada 2007 - sonda wykonała manewr korekty trajektorii, który przygotował ją do pierwszego przelotu obok Ziemi.
   • 5 listopada 2007 - po niezlokalizowaniu komety Boethin, podjęto decyzję o wysłaniu sondy do jej rezerwowego celu - komety 103P/Hartley 2.
   • 13 grudnia 2007 - kierownictwo NASA zaakceptowało nowy cel sondy oraz zapewniło o sfinansowaniu misji rozszerzonej.
   • 31 grudnia 2007 - sonda Deep Impact przeleciała w odległości 15 567,63 kilometrów od powierzchni Ziemi (nad Australią), realizując tym samym manewr wsparcia grawitacyjnego.
   • 22 stycznia 2008 - rozpoczęcie misji EpOCh, obserwacja tranzytu planety HAT-P-4 (do 2 lutego).
   • 6-28 marca 2008 - przeprowadzono obserwacje tranzytów planet TrES-3, XO-2 oraz obserwacje spektroskopowe Ziemi.
   • 4 maja 2008 - rozpoczęto obserwacje czerwonego karła GJ436, wokół którego krąży planeta o rozmiarach Neptuna oraz prawdopodobnie druga planeta o masie porównywalnej z Ziemią.
   • 29 grudnia 2008 - sonda przeleciała w odległości 43 450 kilometrów od powierzchni Ziemi, realizując tym samym manewr wsparcia grawitacyjnego.
   • 29 czerwca 2008 - o 7:42 czasu uniwersalnego sonda przeleciała w odległości 1 336 700 kilometrów od powierzchni Ziemi.
   • 28 grudnia 2008 - o 10:19 czasu uniwersalnego sonda przeleciała w odległości 1 323 960 kilometrów od powierzchni Ziemi.
   • 28 maja 2010 - o godzinie 19:00 czasu uniwersalnego sonda wykonała 11,3-sekundowy manewr korekty trajektorii, który zmienił prędkość sondy o 0,1 m/s.
   • 27 czerwca 2010 - o 22:03 czasu uniwersalnego sonda Deep Impact przeleciała w odległości 30 400 kilometrów od powierzchni Ziemi (nad południową częścią Atlantyku), realizując tym samym manewr wsparcia grawitacyjnego (zmiana prędkości o 1,5 km/s).
   • 5 września 2010 - Deep Impact rozpoczęła kampanię obserwacyjną komety Hartley 2.
   • 29 września 2010 - o 16:00 czasu UTC sonda Deep Impact przeprowadziła 60-sekundowy manewr korekty trajektorii TCM-20, który zmienił jej prędkość o 1,53 m/s (5,5 km/h).
   • 27 października 2010 - o 15:00 czasu UTC sonda Deep Impact przeprowadziła 60-sekundowy manewr korekty trajektorii TCM-21, który zmienił jej prędkość o 1,59 m/s (5,7 km/h).
   • 4 listopada 2010 roku - o 13:59:47 czasu uniwersalnego sonda Deep Impact przeleciała w odległości 700 kilometrów od jądra komety 103P/Hartley 2.
   • 25 listopada 2011 - o 00:00 czasu uniwersalnego sonda Deep Impact rozpoczęła 140 sekundowy manewr korekty trajektorii, który zmienił jej prędkość o 8,8 m/s (31,7 km/h). Manewr ten umożliwi w przyszłości skierowanie tej sondy do kolejnego celu.
   • 4 października 2012 - o 20:00 czasu uniwersalnego sonda Deep Impact rozpoczęła 71 sekundowy manewr korekty trajektorii, który zmienił jej prędkość o 2 m/s (7,2 km/h). Manewr ten umożliwi przelot sondy obok planetoidy 2002 GT. Więcej...
   • 17-18 stycznia 2013 - za pomocą kamery MRI sonda Deep Impact wykonała 36 godzinne obserwacje komety ISON (C/2012 S1). Więcej...
   • 11-14 sierpnia 2013 - sonda Deep Impact uległa awarii, w wyniku której kontrolerzy nie mogą nawiązać z nią łączności. Więcej...

Kolejne etapy misji
   ◊ październik 2018 roku - przelot obok Ziemi i asysta grawitacyjna.
   ◊ styczeń 2020 roku - bliski przelot obok planetoidy (163249) 2002 GT.


Mapa serwisu
Zasady korzystania z serwisu
• Misje sond kosmicznych 2007-2013
• Data ostatniej aktualizacji: 13 grudnia 2013